Stan prawny i aktualizacja: 16 października 2026 r. Poradnik dotyczy kół działających na podstawie ustawy o kołach gospodyń wiejskich, a nie automatycznie każdego stowarzyszenia używającego nazwy „KGW”. Warunki wyboru uproszczonej ewidencji wynikają z art. 24 tej ustawy. Sposób prowadzenia dokumentacji określa rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 23 grudnia 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1879. To dwa różne poziomy regulacji. Przykłady poniżej są fikcyjne; pokazują sposób rozumowania przy podanych założeniach, nie indywidualne rozstrzygnięcie podatkowe.
Najkrócej: UEPiK w 2026 r. jest dostępna dla spełniającego warunki KGW bez statusu OPP i bez działalności gospodarczej. Bada się przychody z poprzedniego roku podatkowego, z limitem 1 mln zł i szczególnym wyłączeniem darowizn rzeczowych przeznaczonych na statut. Uproszczenie nie znosi dokumentowania operacji, rozliczenia CIT ani warunków pomocy ARiMR. Nie oznacza też, że każdy plik XLSX jest prawidłowo prowadzoną elektroniczną księgowością.
Pobierz UEPiK KGW 2026 — robocze tabele i przykład XLSX. Zachowujemy istniejący plik pomocniczy: 12 kolumn przychodów i kosztów, 7 kolumn przepływów, zakładkę majątku i oddzielny przykład. To nie urzędowy formularz ani program, który samodzielnie zapewnia pełny rejestr zmian i spełnienie wszystkich wymogów ewidencji elektronicznej. Przed użyciem przeczytajcie „Instrukcję” w pliku i część o pracy elektronicznej poniżej.
Co zmieniło się w UEPiK od 1 stycznia 2026 r.?
Najpierw rozdzielcie nowelizację ustawy z 8 listopada 2024 r. od rozporządzenia określającego technikę ewidencji. Milionowy limit, zmienione warunki i terminy zawiadomień nie zostały wprowadzone samą tabelą z grudnia 2025 r. Z kolei nowe zestawienia, zasady elektronicznych zapisów czy poprawiania błędów trzeba sprawdzać w rozporządzeniu dla KGW, nie we wzorze dla innych organizacji.
| Obszar | Zasada istotna w 2026 r. | Na co uważać? |
|---|---|---|
| Limit przychodów | 1 000 000 zł w poprzednim roku podatkowym, z ustawowym wyłączeniem określonych darowizn rzeczowych. | Milionowy limit działał już przejściowo w 2025 r. Nie przedstawiajcie go jako całkowitej nowości dopiero od 2026 r. |
| Rodzaje przychodów | Uchylono dawny zamknięty katalog z art. 24 ust. 1 pkt 1. | Nadal obowiązują pozostałe warunki, w tym brak działalności gospodarczej i statusu OPP. |
| Wybór ewidencji | Do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego; dla rozpoczynającego działalność koła — 90 dni od jej rozpoczęcia. | Przy wyborze KGW zawiadamia właściwego naczelnika US za pośrednictwem powiatowego biura ARiMR. |
| Rezygnacja lub brak warunków | Terminy 90-dniowe, ale z różnymi momentami rozpoczęcia biegu. | Nie wystarczy zapamiętać „mamy trzy miesiące”. 90 dni nie jest tym samym co trzy miesiące. |
| Dokumentacja | Nowe wzory przychodów i kosztów oraz przepływów; ponadto wykaz środków trwałych i WNiP. | Rozporządzenie dla KGW ma poz. 1879, a dla innych wskazanych NGO — poz. 1880. |
| Błędy i elektronika | Rozporządzenie precyzuje rzetelność, korekty, ochronę danych i ślad działań. | Reguła 0,5% nie zwalnia z wykazania przychodów i zapłacenia należnego podatku. |
Które koło może prowadzić UEPiK w 2026 r.?
Sprawdźcie podstawę prawną działania koła. Ten poradnik odnosi się do reżimu art. 24 ustawy z 9 listopada 2018 r. o KGW. Jeżeli Wasza organizacja działa jako inny rodzaj stowarzyszenia, nie przenoście automatycznie procedury zawiadomienia przez ARiMR ani wzorów przeznaczonych dla kół. Podobna nazwa i wspólny cel społeczny nie oznaczają identycznego statusu prawnego.
W przypadku KGW warunki należy sprawdzić łącznie:
- koło nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego;
- nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców;
- w poprzednim roku podatkowym osiągnęło przychody nieprzekraczające 1 mln zł, po zastosowaniu ustawowego wyłączenia darowizn rzeczowych przeznaczonych na działalność statutową;
- prawidłowo wybrało i zgłosiło prowadzenie tej ewidencji oraz faktycznie prowadzi ją według właściwych zasad.
W roku rozpoczęcia działalności nie stosuje się warunku wielkości przychodów z art. 24 ust. 1 pkt 3. To wyjątek dotyczący limitu, a nie wyłączenie wszystkich pozostałych warunków. Nowe koło nadal musi sprawdzić swoją działalność, dokonać zawiadomienia i prowadzić dokumentację.
UEPiK jest szczególnym uproszczeniem wobec prowadzenia ksiąg według ustawy o rachunkowości. Nie wybierajcie jej wyłącznie dlatego, że dokumentów jest mało. Trzeba spełnić warunki prawne. Gdy ich brak lub koło wybiera inny sposób prowadzenia rachunkowości, procedurę i datę zmiany należy ustalić odrębnie.
Jak obliczyć limit 1 mln zł? Poprzedni rok, nie saldo banku
Art. 24 ust. 1 pkt 3 odwołuje się do roku poprzedzającego dany rok podatkowy. Przy roku kalendarzowym, oceniając prawo do UEPiK w 2026 r., analizujecie przychody za 2025 r.; przygotowując się do 2027 r. — przychody za 2026 r. To nie jest test wykonywany tylko raz, przed pierwszym wyborem ewidencji.
Przychód nie jest dochodem, zyskiem z festynu ani stanem konta. Koło może mieć mały dochód po wysokich kosztach, a mimo to osiągnąć duże przychody. Przelew własnych pieniędzy z kasy na rachunek nie tworzy natomiast nowego przychodu tylko dlatego, że bank pokazuje kolejny wpływ. Zestawcie zdarzenia z dokumentów, usuńcie podwójne liczenie i zastosujcie prawidłowe zasady podatkowe.
| Fikcyjna sytuacja z poprzedniego roku | Wynik testu kwotowego | Wniosek |
|---|---|---|
| 950 000 zł innych przychodów i dodatkowo 100 000 zł darowizn rzeczowych przeznaczonych na statut. | 950 000 zł po wyłączeniu wskazanych darowizn. | Sam limit nie został przekroczony; pozostałe warunki trzeba sprawdzić osobno. |
| 950 000 zł przychodów i dodatkowo 100 000 zł darowizny pieniężnej. | 1 050 000 zł, przy założeniu, że wszystkie te kwoty są przychodami uwzględnianymi w limicie. | Nie można wyłączyć darowizny tylko dlatego, że ma służyć celom statutowym. |
| Dokładnie 1 000 000 zł po prawidłowym zastosowaniu wyłączenia. | Kwota nie przekracza limitu. | Brzmienie przepisu to „nieprzekraczającej”, a nie „mniejszej niż”. |
Prowadźcie pomocnicze obliczenie limitu obok ewidencji. Powinno pokazywać sumę przychodów, osobno wartość darowizn rzeczowych spełniających warunki wyłączenia oraz wynik i dokumenty uzasadniające każdą pozycję. Nie usuwajcie przychodu z księgowania tylko po to, żeby uzyskać mniejszą sumę.
Jeśli w ciągu 2026 r. rosną przychody, przygotujcie ocenę warunków na kolejny rok odpowiednio wcześnie. Przy roku kalendarzowym, jeżeli przychody uwzględniane w teście za 2026 r. przekroczą 1 mln zł, warunek limitu na 2027 r. nie będzie spełniony. Nie utożsamiajcie samego przekroczenia bieżącej sumy z rozpoczęciem 90-dniowego terminu „od dnia przelewu”. Jednocześnie rozpoczęcie działalności gospodarczej lub uzyskanie statusu OPP dotyczy innych warunków niż test przychodów z poprzedniego roku i wymaga niezwłocznego rozpoznania skutków.
Darowizny rzeczowe: poza limitem nie oznacza poza ewidencją
To najważniejsze praktyczne rozróżnienie. Ustawowe wyłączenie określonych darowizn rzeczowych służy testowi limitu, ale objaśnienie nr 6 do załącznika nr 1 wprost przewiduje ich ujęcie w kolumnie 6. Nie należy więc wykreślać otrzymanego sprzętu czy materiałów z dokumentacji z uzasadnieniem „nie wliczamy do miliona”.
Sprawdźcie, czy rzeczywiście doszło do darowizny, co koło otrzymało, jaka jest jej wartość i przeznaczenie. Inaczej może wyglądać darowizna urządzenia, inaczej rzecz pożyczona na wydarzenie, a jeszcze inaczej przekazanie produktów w zamian za reklamę sponsora. Nie kwalifikujcie całego wsparcia rzeczowego jedną zbiorczą etykietą.
- Darowizna rzeczy na cele statutowe: zweryfikujcie podstawę i wartość, udokumentujcie otrzymanie oraz przeznaczenie; następnie oceńcie ujęcie w kolumnie 6, wyłączenie z limitu i ewentualny wykaz majątku.
- Darowizna pieniędzy: sam cel statutowy nie zmienia jej w darowiznę rzeczową. Nie korzysta z omawianego wyłączenia limitu.
- Nagroda: najpierw sprawdźcie jej charakter. Samo słowo „nagroda” nie przesądza, że jest to darowizna rzeczowa.
- Bon lub voucher: nie obiecujemy automatycznego wyłączenia. Ustalcie, co prawnie otrzymano, kto jest uprawniony i jakie są warunki realizacji. Wątpliwą kwalifikację trzeba wyjaśnić na dokumentach.
- Świadczenie sponsorskie lub barter: jeżeli koło ma obowiązki reklamowe, nie zakładajcie bezinteresownej darowizny. Pomaga poradnik sponsoring a usługa reklamowa KGW.
Praktyczny komplet dowodów może obejmować umowę lub oświadczenie darczyńcy, identyfikację przedmiotu i stron, datę przekazania, uzasadnienie wartości oraz zapis przeznaczenia i przyjęcia. To propozycja porządkująca dokumenty, nie stwierdzenie, że każdy rodzaj darowizny wymaga identycznego formularza. Kwalifikacja do limitu, ujęcie w UEPiK i ocena zwolnienia z CIT to trzy powiązane, ale odrębne pytania.
Kto podejmuje decyzję o wyborze UEPiK?
Nie wystarczy ustne ustalenie ze skarbnikiem ani pobranie tabeli. Sprawdźcie statut i kompetencje organów koła, a decyzję udokumentujcie w sposób przyjęty dla danego organu. Art. 14 ust. 1 ustawy o KGW przewiduje, że w sprawach, w których statut nie określa właściwości organów, podejmowanie uchwał należy do zebrania członków.
Nie przenoście do KGW bez sprawdzenia sformułowania „organ zatwierdzający” z zasad dla innych NGO. Art. 24 ustawy o KGW ma własną konstrukcję. Osobno sprawdzacie, kto podejmuje wewnętrzną decyzję, a osobno kto reprezentuje koło na zewnątrz i może podpisać zawiadomienie.
W dokumentacji warto jasno wskazać: dane koła, okres od którego wybrano ewidencję, podstawę działania właściwego organu, wynik głosowania lub sposób podjęcia decyzji oraz osobę odpowiedzialną za przygotowanie zawiadomienia i organizację zapisów. Jeżeli potrzebna jest uchwała zebrania, uwzględnijcie zasady jego zwołania, porządek obrad, kworum i podpisy wynikające z ustawy i statutu.
Jak zgłosić wybór UEPiK i jaki jest termin?
Podstawą jest art. 24 ust. 3 ustawy o KGW. Adresatem zawiadomienia jest właściwy w sprawach podatku dochodowego naczelnik urzędu skarbowego, a przy wyborze prowadzenia ewidencji ustawa wskazuje pośrednictwo powiatowego biura ARiMR. Samo wysłanie informacji księgowej albo wpisanie tej decyzji do protokołu nie zastępuje zawiadomienia.
| Sytuacja | Termin wynikający z ustawy | Praktyczna kontrola |
|---|---|---|
| Istniejące koło rozpoczyna prowadzenie UEPiK. | Do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego, w którym rozpoczyna tę ewidencję. | Dla roku kalendarzowego 2026 był to 31 marca 2026 r. Przy innym roku nie przepisujcie tej daty automatycznie. |
| Koło rozpoczyna działalność. | 90 dni od dnia rozpoczęcia działalności. | Ustalcie i udokumentujcie datę rozpoczęcia, nie liczcie terminu od pierwszej dotacji lub pierwszego szkolenia bez podstawy. |
| Koło kontynuuje wcześniej prawidłowo wybraną UEPiK. | Zawiadomienie o wyborze jest skuteczne także w następnych latach. | Nie składa się nowego wyboru tylko z powodu zmiany wzoru tabel. Nadal bada się warunki. |
- Ustalcie właściwy rok podatkowy, status prawny i spełnienie warunków.
- Udokumentujcie decyzję właściwego organu zgodnie ze statutem.
- Przygotujcie zawiadomienie identyfikujące KGW, właściwy urząd i okres rozpoczęcia UEPiK. Sprawdźcie umocowanie podpisujących.
- Uzgodnijcie z powiatowym biurem ARiMR aktualny sposób przyjęcia i przekazania zawiadomienia. Nie zakładajcie, że formularz pomocy finansowej jest formularzem wyboru UEPiK.
- Zachowajcie kopię podpisanego dokumentu i dowód jego złożenia.
Jeśli termin już minął, nie wpisujcie fikcyjnej daty, nie antydatujcie decyzji i nie zakładajcie, że pobranie nowego arkusza naprawia sytuację. Trzeba wyjaśnić fakty, sposób dotychczasowego prowadzenia księgowości i dalsze postępowanie z właściwym urzędem oraz osobą posiadającą kompetencje księgowe lub podatkowe. W październiku 2026 r. poradnik nie może udawać, że marcowy termin wyboru dla istniejącego koła jest jeszcze przed nami.
Kontynuacja, rezygnacja i utrata warunków — trzy różne sytuacje
Skuteczność wcześniejszego zawiadomienia w kolejnych latach nie jest bezterminową gwarancją prawa do uproszczenia. Co roku sprawdzajcie poprzedni rok podatkowy, status OPP oraz rzeczywisty model działalności. Zmiana skarbnika lub programu nie wymaga sama w sobie ponownego wyboru; może natomiast wymagać aktualizacji opisu zasad i sposobu ochrony dokumentacji.
Art. 24 ust. 5 przewiduje dwa terminy, których nie należy skracać do hasła „90 dni od zmiany”:
- Rezygnacja z UEPiK: zawiadomienie naczelnika US w terminie 90 dni od końca ostatniego miesiąca, w którym koło prowadzi tę ewidencję.
- Niespełnianie warunków: zawiadomienie naczelnika US w terminie 90 dni od końca ostatniego miesiąca roku podatkowego, w którym koło prowadzi UEPiK.
W przypadku tych dwóch zawiadomień art. 24 ust. 5 wskazuje naczelnika US; nie należy automatycznie przenosić na nie pośrednictwa ARiMR zapisanego w ust. 3 przy wyborze. Sposób skutecznego doręczenia oraz reprezentację ustalcie dla konkretnego dokumentu.
Termin zawiadomienia nie daje dodatkowych 90 dni na prowadzenie ewidencji bez prawa do niej. Osobno trzeba ustalić moment i zakres przejścia na księgi, dokumentację otwarcia oraz skutki podatkowe. Nie przenoście też automatycznie do KGW rozwiązania z art. 10a ust. 4a ustawy o działalności pożytku publicznego dotyczącego rezygnacji innych organizacji w trakcie roku. Ustawa o KGW nie zawiera identycznego przepisu. Taką zmianę przygotujcie z księgową przed jej wprowadzeniem.
Czy sprzedaż okazjonalna wyklucza UEPiK?
Nie każda odpłatna czynność jest automatycznie działalnością gospodarczą, ale zdanie „sprzedajemy na cele statutowe, więc na pewno nie prowadzimy działalności gospodarczej” jest zbyt daleko idące. Art. 22 ustawy o KGW dopuszcza działalność zarobkową, w tym gospodarczą, a prawo do UEPiK pozostaje uzależnione od braku tej drugiej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.
Art. 3 Prawa przedsiębiorców nakazuje oceniać cechy działalności: zarobkowy i zorganizowany charakter, wykonywanie we własnym imieniu oraz ciągłość. Nie przesądza wyłącznie liczba dni sprzedaży, nazwanie wpłaty „cegiełką”, społeczna praca członkiń albo przeznaczenie pieniędzy na koło. Nie ma w art. 24 uniwersalnego zwolnienia „do kilku festynów”.
Nie stosujcie do koła jako osoby prawnej limitu działalności nierejestrowanej z art. 5 Prawa przedsiębiorców. Ten przepis dotyczy osoby fizycznej. Prywatna sprzedaż członkini i sprzedaż prowadzona przez KGW to nie to samo.
Przy regularnych zamówieniach, reklamowaniu stałej oferty cateringu lub powtarzalnej obsłudze odpłatnych wydarzeń należy ocenić rzeczywisty model, zanim przyjmiecie kolejne zlecenia. Osobno bada się podatki, dokumentowanie sprzedaży, kasę fiskalną, KSeF i wymagania sanitarne. UEPiK jest sposobem ewidencji, nie zbiorczą licencją na każdą sprzedaż.
Rozwinięcie znajdziecie w poradzie czy KGW może prowadzić działalność gospodarczą. Usunięcie dawnego katalogu przychodów nie usuwa warunku nieprowadzenia działalności gospodarczej.
Trzy części UEPiK: czego nie wolno pominąć?
§ 2 rozporządzenia dla KGW wymienia trzy zbiory zapisów. Sama teczka faktur, lista wpływów z banku lub miesięczna tabela skarbnika nie zastępują kompletnej ewidencji.
| Część | Co wyjaśnia? | Najczęstsze pomylenie |
|---|---|---|
| Zestawienie przychodów i kosztów — załącznik nr 1. | Poszczególne zdarzenia, dokumenty, rodzaje przychodów i podatkową kwalifikację kosztów. | Przepisywanie wszystkich przelewów jako przychodu lub każdej faktury jako KUP. |
| Zestawienie przepływów finansowych — załącznik nr 2. | Roczny dochód i dochody wolne, ich przeznaczenie, wydatkowanie oraz pozostałość. | Traktowanie nazwy „przepływy” jak zwykłego zestawienia wpływów i wypływów bankowych. |
| Wykaz środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. | Dane majątku odpowiadające § 3 i zasadom podatkowym. | Zastępowanie go ogólną listą wyposażenia lub samą fakturą zakupu. |
Dla KGW nie dodawajcie automatycznie „czwartego urzędowego zestawienia uzupełniającego” na podstawie wzoru dla innych NGO. Możecie i często powinniście prowadzić rejestry pomocnicze, ale należy odróżnić je od wymaganych części UEPiK.
Nowe tabele: 12 kolumn przychodów i kosztów
Pracujcie na załączniku nr 1 wraz z objaśnieniami, a nie na tabeli znalezionej bez informacji o podstawie prawnej. Znaczenie poszczególnych kolumn jest następujące:
| Kolumna | Zawartość | Kontrola przed wpisem |
|---|---|---|
| 1 | Liczba porządkowa zapisu. | Tym numerem oznacza się także dowód stanowiący podstawę wpisu. |
| 2 | Data zdarzenia wynikająca z właściwego dowodu. | Data zapłaty nie jest automatycznie datą każdego rodzaju zdarzenia. |
| 3 | Numer faktury lub innego dowodu, ewentualnie zestawienia sprzedaży. | Wpis musi dać się połączyć z konkretną dokumentacją. |
| 4 | Zwięzły opis istoty zdarzenia. | „Zakup” lub „wpłata” bez kontekstu może nie wystarczać do późniejszego wyjaśnienia. |
| 5 | Przychody ze składek członkowskich. | Rzeczywista składka, nie opłata za usługę ukryta pod taką nazwą. |
| 6 | Przychody z darowizn, także wskazanych darowizn rzeczowych wyłączonych z limitu. | Wyłączenie z limitu analizuje się oddzielnie. |
| 7 | Przychody z dotacji. | Rozpoznajcie charakter finansowania na podstawie jego dokumentów. |
| 8 | Pozostałe przychody. | Obejmują m.in. przychody wskazane w objaśnieniach jako spadki, zapisy, własna działalność czy ofiarność publiczna. |
| 9 | Suma kolumn 5–8. | To suma ewidencyjna, nie automatycznie wynik testu limitu po wyłączeniu darowizn rzeczowych. |
| 10 | Koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o CIT. | Wymagają kwalifikacji podatkowej, nie tylko posiadania faktury. |
| 11 | Koszty niestanowiące KUP. | Także wskazane w objaśnieniach wydatki pokryte z dochodów wolnych od podatku. |
| 12 | Uwagi do zapisów. | Pomocne są źródło finansowania, powiązanie z projektem lub wyjaśnienie korekty. |
Po zakończeniu okresu sprawozdawczego sumuje się kolumny 5–11 i wykazuje sumy od początku roku. Zachowajcie możliwość uzgodnienia wyniku z dowodami. Formuła sumująca nie rozstrzyga, czy wybraliście prawidłową kolumnę.
Koszt podatkowy a wydatek: dlaczego faktura nie zawsze trafia do kolumny 10?
Kwota wydana z rachunku, koszt zadania dotacyjnego i koszt uzyskania przychodów w CIT nie są pojęciami zamiennymi. Wydatek może prawidłowo realizować cel statutowy, lecz nie stanowić KUP. Może też mieścić się w księgowości koła, a nie spełniać warunków kwalifikowalności konkretnej dotacji.
Objaśnienia załącznika nr 1 odwołują się do art. 15 i art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Przy każdej pozycji trzeba ustalić, z jakim przychodem jest związana, z czego została sfinansowana i jakie wyłączenia mają zastosowanie. Nie wybierajcie kolumny według zasady „faktury do 10, paragony do 11”. Rodzaj dowodu to inne pytanie niż kwalifikacja podatkowa.
Przy mieszanym finansowaniu, zakupie większego majątku, zwrocie dotacji, rozliczeniu wydatku na przełomie lat czy wydatkowaniu dochodu zwolnionego z ubiegłych lat poproście o ocenę na konkretnych dokumentach. Nie dopasowujcie na siłę rzeczywistej faktury do uproszczonego przykładu z internetu.
Przykład wpisów: składki, darowizna pieniężna i materiały
Założenia: fikcyjne KGW otrzymało 600 zł rzeczywistych składek członkowskich przeznaczonych na działalność statutową i 1000 zł darowizny pieniężnej na ten cel. Następnie kupiło za 400 zł materiały do zajęć statutowych, finansując zakup ze składek. W tym modelu przyjmujemy, że wydatek nie stanowi KUP. Tych założeń nie wolno pomijać przy korzystaniu z tabeli.
| Zdarzenie | Przychód | Koszt | Dowód i wyjaśnienie |
|---|---|---|---|
| 12 stycznia: składki członkowskie. | 600 zł w kolumnie 5. | Brak. | Dowód wpłaty lub właściwe zestawienie powiązane z dokumentami wpłat. |
| 15 stycznia: darowizna pieniężna. | 1000 zł w kolumnie 6. | Brak. | Dokument otrzymania i przeznaczenia; nie jest to darowizna rzeczowa wyłączona z limitu. |
| 20 stycznia: materiały do zajęć. | Brak. | 400 zł w kolumnie 11. | Faktura, potwierdzenie zapłaty i opis celu oraz finansowania składkami. |
| Podsumowanie. | 1600 zł w kolumnie 9. | 0 zł w kolumnie 10 i 400 zł w kolumnie 11. | Wynik uzgodniony z dokumentami; nie jest jeszcze kompletnym rozliczeniem każdego rzeczywistego koła. |
Dodanie w tym samym okresie darowizny rzeczowej wymagałoby osobnej kwalifikacji i ujęcia jej przychodu. Nie dopisujemy jej do powyższego przykładu bez zmiany pozostałych objaśnień, aby nie sugerować, że niepieniężna operacja nie wpływa na ewidencję.
Przepływy finansowe: 7 kolumn i roczne rozliczenie dochodu wolnego
Załącznik nr 2 dotyczy danych za rok podatkowy. Kolumna 1 obejmuje przychody z kolumny 9 pierwszego zestawienia, kolumna 2 — KUP z jego kolumny 10, a kolumna 3 — dochód ustalony według art. 7 ustawy o CIT. Kolumny 4–7 służą rozliczeniu dochodów lub przychodów wolnych i ich wykorzystania zgodnie z przepisami.
Jeśli trzy operacje z przykładu były jedynymi operacjami całego modelowego roku, nie ma pozostałości dochodu wolnego z lat ubiegłych i całe 1600 zł spełnia właściwe warunki zwolnienia, zestawienie wygląda następująco:
| Kolumna | Wartość w przykładzie | Co oznacza? |
|---|---|---|
| 1 | 1600 zł. | Przychody roku. |
| 2 | 0 zł. | Koszty uzyskania przychodów. |
| 3 | 1600 zł. | Dochód: kolumna 1 minus 2. |
| 4 | 1600 zł. | Dochód lub przychód wolny roku przeznaczony na właściwe cele. |
| 5 | 0 zł. | Pozostały dochód wolny z lat ubiegłych. |
| 6 | 400 zł. | Wydatki na właściwe cele pokryte z dochodu wolnego. |
| 7 | 1200 zł. | Niewydatkowany dochód wolny: 4 + 5 − 6. |
Kwoty 1200 zł nie otrzymuje się przez dowolne odjęcie wszystkich wydatków od wszystkich wpłat. Wynika z założeń podatkowych modelu. W rzeczywistym kole bank może pokazywać inne saldo z powodu środków z dawnych lat, gotówki, należności, zobowiązań lub operacji o innym charakterze. Zestawienie przepływów nie zastępuje kontroli banku i kasy.
Przy przejściu ze starego zestawienia na nowe § 15 nakazuje przenieść do kolumny 5 nowego zestawienia wartość z kolumny 9 starego zestawienia przepływów. Dla koła z rokiem kalendarzowym kontynuującego UEPiK jest to przejście z 2025 r. na 2026 r. W kolejnych latach objaśnienie nr 5 nowego wzoru wskazuje kolumnę 7 zestawienia roku ubiegłego. Nie przenoście bez sprawdzenia bankowego salda ani tej samej cyfry kolumny między różnymi wzorami.
Wykaz środków trwałych i WNiP: co ze sprzętem koła?
§ 3 wymaga danych pozwalających zidentyfikować składnik majątku i jego podatkowe rozliczenie: numeru pozycji, dat nabycia lub wytworzenia i przyjęcia do używania, danych dowodu, określenia składnika, symbolu KŚT, wartości początkowej, stawki i odpisów amortyzacyjnych, aktualizacji wartości oraz informacji o likwidacji lub zbyciu. Kwalifikację opiera się na właściwych przepisach CIT, nie na tym, że przedmiot jest po prostu drogi albo ma służyć kilka lat.
Zapis w wykazie należy wprowadzić najpóźniej w miesiącu przyjęcia składnika do używania. Późniejsze wprowadzenie ma znaczenie określone w przepisach o ujawnieniu środka trwałego lub WNiP. Pomocnicza lista stołów, strojów i naczyń może być przydatna organizacyjnie, ale nie zastępuje urzędowego wykazu.
Dokładny odsyłacz dotyczący danych dowodu to § 3 ust. 1 pkt 4. Jego lit. a odnosi numer identyfikujący fakturę w KSeF do faktury dokumentującej zbycie środka trwałego lub WNiP. Nie zmieniajcie tego przepisu w ogólne twierdzenie, że każdy dokument nabycia lub przyjęcia musi mieć numer KSeF. Inne elementy dowodu sprawdza się według odpowiednich liter tego punktu.
§ 16 zawiera szczególne uproszczenie dotyczące wskazanych danych dla składników wprowadzonych do wykazu przed 1 stycznia 2026 r. Nie jest to zgoda na usunięcie całego starego wykazu. Zachowajcie dokumenty nabycia, przekazania i finansowania oraz sprawdźcie zakres przepisu dla konkretnego składnika.
Dokumenty i terminy wpisów: kiedy nie wolno czekać do końca miesiąca?
§ 6 wymaga starannych, przejrzystych i trwałych zapisów na podstawie rzetelnych dowodów. Dowód powinien dać się połączyć z wpisem, a opis powinien pozwalać odtworzyć rzeczywisty przebieg operacji. Numer wyciągu, faktury lub zestawienia oraz własny numer pozycji porządkują tę ścieżkę.
- Materiały i towary handlowe: § 11 ust. 1 przewiduje wpisanie wydatków niezwłocznie po otrzymaniu, najpóźniej przed przekazaniem do magazynu lub sprzedaży. „Uzupełnimy wszystko dwudziestego” nie jest uniwersalną regułą.
- Pozostałe wydatki: § 11 ust. 2 wskazuje termin najpóźniej do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni.
- Przychody ze sprzedaży w modelu z § 12: zapisy są dokonywane raz dziennie po zakończeniu dnia, najpóźniej przed rozpoczęciem działalności następnego dnia.
- Sprzedaż rejestrowana na kasie: stosuje się zasady § 13 dotyczące raportów i korekt. Faktury do sprzedaży już ujętej na kasie nie można zaksięgować drugi raz jako dodatkowego przychodu.
Rozporządzenie dopuszcza odpowiednio opisane dowody zbiorcze w przewidzianym zakresie, np. dla wpłat dokumentowanych dowodami wewnętrznymi. Nie wynika z tego prawo do zastąpienia dowolnej paczki faktur jednym zdaniem „koszty festynu”. Poszczególne dowody mają pozostać identyfikowalne.
§ 8 ust. 4 dopuszcza dokumentowanie paragonami określonych zakupów detalicznych materiałów, w tym surowców, żywności i napojów bezalkoholowych, z odpowiednimi danymi koła i opisem zakupu. To nie znosi dodatkowych wymagań danej dotacji ani zasad VAT. Zastępczy dowód księgowy z § 6 ust. 10 ma własne ograniczenia, w tym dotyczące zakupów opodatkowanych VAT. Nie dorabiajcie dowodu wewnętrznego jako uniwersalnego lekarstwa na brak faktury.
Błędy do 0,5%: co rzeczywiście chroni przepis?
§ 4 rozporządzenia określa, kiedy ewidencję uznaje się za rzetelną i niewadliwą. Nie wprowadza „dopuszczalnego przychodu bez księgowania”, zwolnienia z CIT ani automatycznego umorzenia odpowiedzialności. Punktem wyjścia pozostaje zgodność zapisów ze stanem rzeczywistym i z rozporządzeniem.
Jedna z przesłanek dotyczy niewpisanych lub błędnie wpisanych przychodów, które łącznie nie przekraczają 0,5% przychodu wykazanego w ewidencji za dany rok podatkowy albo wykazanego do dnia stwierdzenia błędów przez organ. Podstawą nie jest limit 1 mln zł, wysokość dotacji ani saldo konta.
Przykład arytmetyczny: 0,5% od 80 000 zł przychodu wykazanego w ewidencji to 400 zł. To objaśnienie sposobu obliczenia, nie pozwolenie na pominięcie 400 zł utargu. Gdy znacie błąd, należy go poprawić i zbadać skutki w rozliczeniach. Jeżeli organ stwierdza błąd w trakcie roku, nie można bez podstawy liczyć progu od prognozy całorocznych przychodów.
Rozporządzenie wymienia także inne, odrębne sytuacje, m.in.:
- zdarzenie losowe uniemożliwiające prowadzenie ewidencji;
- błędy zwiększające podstawę opodatkowania, z wyraźnym wyjątkiem dotyczącym niewykazania lub zaniżenia kosztów zakupu towarów handlowych i usług;
- uzupełnienie lub poprawienie zapisów przed rozpoczęciem kontroli albo w przewidzianym prawem terminie uprawnienia do deklaracji lub korekty w związku z art. 62 ust. 4 ustawy o KAS;
- oczywistą omyłkę przy posiadaniu dowodów odpowiadających wymaganiom rozporządzenia;
- błędy niemające wpływu na wysokość przychodów danego roku.
§ 4 ust. 5 przewiduje odpowiednie stosowanie tych zasad do braków i błędów dotyczących KUP. Nie oznacza to, że bez analizy należy stworzyć identyczny „budżet błędów kosztowych”. Ocena konkretnej przesłanki i skutku podatkowego jest osobnym zadaniem. Społeczny charakter pracy skarbnika nie znosi obowiązku poprawiania znanych nieprawidłowości.
Nie wszystkie te rozwiązania pojawiły się dopiero w 2026 r. Oczywiste omyłki i poprawianie zapisów przed kontrolą uwzględniał już § 5 poprzedniego rozporządzenia z 7 stycznia 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 70. Nowe przepisy dodają m.in. przesłankę 0,5%; nie należy przedstawiać całej listy jako zupełnie nowego przywileju.
Jak poprawić zapis i nie zniszczyć śladu korekty?
Najpierw ustalcie, co jest błędne: sam wpis, dokument wystawiony przez inną osobę, własny dokument czy rozliczenie podatkowe. Nie poprawia się wszystkich tych elementów przez nadpisanie komórki w arkuszu.
- Znajdźcie dowód i wpis. Zapiszcie przyczynę pomyłki, właściwą kwotę lub datę i pozycje, na które ma wpływ.
- W papierowej ewidencji zastosujcie sposób z § 6 ust. 2: czytelność pierwotnej treści, nowa treść, podpis i data albo wprowadzenie właściwego niewpisanego dowodu lub dowodu korygującego.
- W ewidencji elektronicznej wprowadźcie poprawny zapis z zachowaniem wymagań ochrony danych i przypisania działań do osoby lub procesu oraz czasu. Sam brak śladu zmian w niechronionym pliku jest problemem, nawet jeśli aktualna suma wygląda dobrze.
- Gdy błędny jest dokument źródłowy, zastosujcie właściwy tryb jego korekty. Nie zmieniajcie samodzielnie otrzymanej faktury ani struktury wystawionej w KSeF.
- Przeliczcie sumy, przepływy, ewentualne rozliczenie projektu i CIT. Korekta wpisu nie oznacza automatycznie, że zostały poprawione wszystkie powiązane deklaracje.
Praktyczny rejestr korekt może zawierać numer wpisu, datę stwierdzenia, pierwotną i prawidłową informację, przyczynę, osobę dokonującą zmiany oraz dokument korygujący. To pomoc organizacyjna. Nie zastępuje trybu właściwego dla dokumentów objętych odrębnymi przepisami ani szczególnych zasad po rozpoczęciu kontroli.
UEPiK elektronicznie: czy zwykły arkusz kalkulacyjny wystarczy?
Samo rozszerzenie XLSX nie potwierdza zgodności ewidencji. § 5 ust. 3 wymaga programu zapewniającego bezzwłoczny wgląd i możliwość chronologicznego wydruku, ochrony danych przed zniszczeniem, zniekształceniem i nieuprawnioną modyfikacją oraz przypisywania działań do osób fizycznych lub procesów i umiejscowienia ich w czasie.
§ 5 ust. 4 przewiduje szczególną możliwość dla programu niespełniającego warunku z ust. 3 pkt 1: wydruk za rok podatkowy sporządzony w ciągu 90 dni od jego zakończenia. Przepis nie odsyła do wszystkich punktów ust. 3. Nie oznacza więc, że roczny wydruk usuwa obowiązki ochrony danych i śladu działań. Na żądanie organu wydruk może być potrzebny także wcześniej, zgodnie z ust. 5.
Przed uruchomieniem rozwiązania ustalcie: kto ma dostęp, jak rozpoznaje się autora i czas działania, jak zapobiega się nieuprawnionym zmianom, gdzie są kopie i jak odtworzyć zapis. Samo hasło do jednego wspólnego konta nie musi identyfikować rzeczywistej osoby wprowadzającej operacje. Historia wersji, konfiguracja uprawnień i sposób archiwizacji wymagają oceny jako całość.
Załączony arkusz pomaga zebrać i sprawdzić dane, ale nie dokonuje za koło kwalifikacji podatkowej ani nie zapewnia samodzielnie kompletnej kontroli działań. Zawiera 100 pozycji w zestawieniu; po dodaniu kolejnych trzeba rozszerzyć zakresy formuł. Domyślne zestawienie roczne dotyczy roku kalendarzowego. Kopię do ćwiczeń oddzielcie od zatwierdzonej dokumentacji; nie testujcie formuł na jedynym pliku rzeczywistej ewidencji.
Papier, opis zasad i bezpieczne przekazanie dokumentacji
UEPiK prowadzi się po polsku, a zapisy w walucie polskiej. § 5 ust. 2 wymaga opisu zasad, w szczególności roku podatkowego, przetwarzania i ochrony danych. Dla elektroniki należy opisać system, programy, procedury, funkcje, ochronę, wersję i datę rozpoczęcia eksploatacji. § 14 nakazuje zbroszurować i kolejno ponumerować karty ewidencji papierowej.
Opis zasad nie powinien być przypadkowym wzorem z nazwą innego koła. Ma odpowiadać temu, co rzeczywiście robicie: gdzie trafiają dowody, kto wprowadza i sprawdza wpisy, jak działają kopie i wydruki, kto przejmuje dokumentację podczas nieobecności skarbnika. Nie dopisujcie funkcji programu, których nie używacie albo których system nie ma.
Przy zmianie osoby prowadzącej rozliczenia sporządźcie przekazanie: stan zapisów, nierozliczone dokumenty, korekty, dochód wolny z lat ubiegłych, wykaz majątku, kopie decyzji i zawiadomień oraz uprawnienia do systemów. Haseł i danych uwierzytelniających nie przekazujcie w publicznym protokole ani w grupie na Facebooku. Aktualizujcie dostępy zgodnie z umocowaniem osób.
UEPiK, CIT-8, ARiMR, KSeF i kasa fiskalna — czego nie łączyć w jeden obowiązek?
UEPiK jest ewidencją, a nie podatkiem ani rocznym sprawozdaniem do agencji. KGW pozostaje podatnikiem CIT, także gdy dochód korzysta ze zwolnienia. Trzeba ustalić właściwą podstawę zwolnienia i warunki przeznaczenia oraz wydatkowania, a nie przyjąć, że cały obrót organizacji społecznej jest bezwarunkowo wolny od podatku.
Roczne CIT-8 i właściwe załączniki przygotowuje się na podstawie prawidłowo ustalonych danych. Rozliczenie pomocy ARiMR ma odrębne warunki i terminy; samo zaakceptowanie wydatku w ewidencji nie dowodzi, że jest on kwalifikowalny w pomocy. Z kolei UEPiK nie rozstrzyga samodzielnie zwolnienia z VAT, obowiązku kasy lub wystawiania dokumentów w KSeF.
§ 6 ust. 11 rozporządzenia przewiduje, że przechowywanie w KSeF faktur wystawionych i otrzymanych w tym systemie spełnia wskazany obowiązek ich przechowywania. Nie dotyczy to automatycznie uchwał, umów darowizny, dowodów wewnętrznych, wyciągów czy dokumentacji dotacji. Sam PDF faktury nie zastępuje też kontroli prawidłowości zakupu i jego powiązania z księgowaniem.
Osobne instrukcje: CIT-8 dla KGW, sprawozdanie z pomocy ARiMR, odbiór faktury zakupowej w KSeF i kasa fiskalna w KGW.
Rok podatkowy inny niż kalendarzowy: przepis przejściowy
Nie każde koło powinno mechanicznie rozpocząć nowy wzór w środku swojego roku podatkowego. § 17 rozporządzenia stanowi, że przy roku innym niż kalendarzowy, rozpoczętym przed 1 stycznia 2026 r. i kończącym się po 31 grudnia 2025 r., do końca tego przyjętego roku stosuje się poprzednie rozporządzenie.
Dlatego ustalcie najpierw swój rok, a następnie odpowiedni wzór, dane otwarcia i moment przejścia. Podobnie termin „do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego” nie zawsze oznacza 31 marca. Nie wolno wybierać roku podatkowego tylko przez wpisanie wygodnej daty do tabeli; musi mieć właściwą podstawę.
Checklista zarządu: co sprawdzić teraz i przed kolejnym rokiem?
- Status koła: podstawa prawna działania, OPP i rzeczywisty model odpłatnej działalności.
- Limit: uzgodnione przychody poprzedniego roku, oddzielne i udokumentowane wyłączenie darowizn rzeczowych.
- Wybór: decyzja właściwego organu oraz kopia zawiadomienia i dowód złożenia.
- Wzory: właściwe rozporządzenie KGW, 12 kolumn pierwszego zestawienia, 7 drugiego i wymagany wykaz majątku.
- Dochód z lat ubiegłych: prawidłowe przeniesienie między starym i nowym wzorem oraz uzgodnienie wykorzystania.
- Dowody: kompletność, numeracja, opis, źródło finansowania i ścieżka do wpisu.
- Terminy: materiały i towary, pozostałe wydatki, sprzedaż oraz osobny kalendarz rocznych rozliczeń.
- Korekty: znane błędy poprawione w odpowiednim trybie, nie ukryte pod hasłem 0,5%.
- Elektronika lub papier: opis zasad, ochrona, przypisanie działań, kopie i wydruki albo zbroszurowane i ponumerowane karty.
- Zmiana warunków: ustalona procedura powiadomienia urzędu i przygotowania dalszej księgowości.
To checklista organizacyjna, nie urzędowy formularz. Wprowadźcie własny termin przeglądu dokumentów przed końcem roku i wyznaczcie osobę, która sprawdzi wynik. Zostawienie wszystkiego na dzień wysyłki CIT-8 utrudnia odtworzenie brakujących dowodów i ustalenie przeznaczenia środków.
Najczęstsze pytania o UEPiK KGW 2026
Czy nowe tabele oznaczają nowy wybór UEPiK?
Nie same w sobie. Art. 24 ust. 4 przewiduje skuteczność zawiadomienia o wyborze także w następnych latach. Trzeba jednak nadal spełniać warunki oraz używać właściwej dokumentacji.
Czy wszystkie darowizny można odjąć od limitu?
Nie. Omawiane wyłączenie dotyczy wartości darowizn rzeczowych przeznaczonych na działalność statutową. Nie obejmuje automatycznie darowizn pieniężnych, dotacji, nagród i bonów.
Czy wystarczy poprawić tabelę, jeśli błąd wpłynął na CIT?
Nie należy tego zakładać. Trzeba sprawdzić również zeznanie i załączniki oraz zastosować właściwe zasady korekty. Inne ograniczenia mogą wystąpić po rozpoczęciu kontroli.
Czy brak podatku oznacza brak obowiązków?
Nie. Zwolnienie dochodu nie znosi automatycznie UEPiK, zeznania CIT ani dokumentacji i rozliczenia pomocy. Każdy z tych obowiązków ma własną podstawę.
Czy można prowadzić koło wyłącznie w pobranym arkuszu?
Arkusz jest pomocą. Właściwa ewidencja elektroniczna wymaga także ochrony, śladu działań i spełnienia pozostałych zasad § 5. Sam roczny wydruk nie zwalnia z wszystkich warunków.
Jak przygotować pytania na szkolenie zarządu KGW?
Najwięcej daje praca na zanonimizowanych przypadkach: decyzji o wyborze UEPiK, wyliczeniu limitu, darowiźnie rzeczowej, fakturze finansowanej z kilku źródeł i uzgodnieniu dochodu wolnego. Nie publikujcie numerów rachunków, danych darczyńców ani haseł do systemów na otwartej grupie. Wybierzcie pytania, których nie dało się wyjaśnić na podstawie instrukcji i dokumentów koła.
Jeżeli planujecie wyjazd szkoleniowy, sprawdźcie pakiety dla KGW w Sarnówku nad Jeziorakiem i zapytajcie o zakres zajęć dotyczących dokumentów i obowiązków koła. W ofercie jest moduł „Stoisko KGW: Sanepid, Urząd Skarbowy i kontrole”; szczegółowy zakres finansowy i możliwość omówienia pytań o UEPiK trzeba potwierdzić przed rezerwacją. Nie zakładamy, że każdy moduł jest pełnym kursem księgowości lub indywidualnym doradztwem podatkowym.
Podstawa prawna i sposób weryfikacji poradnika
Materiał opracowano na podstawie aktów prawnych i informacji urzędowych, a nie wyłącznie streszczeń innych portali. Rozróżniamy przepis, jego praktyczne objaśnienie i nasze propozycje organizacji pracy. Dokumenty podajemy opisowo, bez linków zewnętrznych i bez polecania firm lub programów:
- Ustawa z 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 310 z późniejszymi zmianami: w szczególności art. 14, 19, 22 i 24; aktualny tekst ujednolicony uwzględniający zasady na 2026 r.
- Ustawa z 8 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o KGW, Dz.U. 2024 poz. 1761: art. 2–4, w tym osobna regulacja limitu na 2025 r.
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 23 grudnia 2025 r. w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez koła gospodyń wiejskich, Dz.U. 2025 poz. 1879: § 2–6, § 8, § 11–17 i załączniki z objaśnieniami.
- Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych: w szczególności art. 7, 15, 16, 16a–16m i 17, zgodnie z odesłaniami rozporządzenia.
- Ustawa z 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców: art. 3, definicja działalności gospodarczej.
- Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości: art. 2 ust. 6 dotyczący możliwości prowadzenia przez KGW uproszczonej ewidencji na warunkach odrębnych przepisów.
- Ministerstwo Finansów, serwis podatki.gov.pl: komunikat z 9 marca 2026 r. o nowych zasadach UEPiK oraz poradnik „Koło gospodyń wiejskich (KGW)” z aktualizacją 22 maja 2026 r.
Przy zmianie stanu faktycznego, nietypowej darowiźnie, działalności odpłatnej o cechach gospodarczych, utracie prawa do uproszczenia lub kontroli potrzebna jest ocena dokumentów konkretnego koła. Rozbudowany poradnik pomaga rozpoznać problem, ale nie zastępuje indywidualnej interpretacji ani obsługi księgowej.