Food cost pozwala sprawdzić, ile kosztują składniki potrawy i jaką część ceny sprzedaży pochłaniają. KGW potrzebuje również drugiego wyliczenia: ile zostaje z całej partii po uwzględnieniu opakowań, transportu, udziału w wydarzeniu i porcji, których nie udało się sprzedać. Te dwie liczby odpowiadają na różne pytania.
Pobierz kalkulator food cost KGW w Excelu. Pierwsza karta ma puste pola do własnych danych, a druga pokazuje opisany poniżej przykład. Pola bursztynowe można edytować. Formuły obliczają koszt receptury, koszt porcji, oba wskaźniki food cost i różnicę między sprzedażą a ujętymi kosztami.
Food cost: kwota i procent
Koszt składników jednej porcji = koszt składników całej partii ÷ liczba wyprodukowanych porcji. Najpierw ustalcie rzeczywistą wydajność receptury podczas próby. Nie dzielcie kosztu przez liczbę porcji, którą tylko chcielibyście otrzymać.
Food cost receptury (%) = koszt składników jednej porcji ÷ cena sprzedaży porcji × 100%. W tym wskaźniku opakowanie, opłata za stoisko czy transport nie są składnikami potrawy. Zapisujemy je oddzielnie, żeby nie mylić kosztu surowców z szerszym kosztem sprzedaży.
Porównujcie kwoty na tej samej podstawie. Przykład poniżej używa kwot brutto kosztów i sprzedaży, bez rozliczania VAT. Jeżeli kalkulację prowadzicie netto, zastosujcie odpowiednio koszty netto i cenę netto. Nie dzielcie kosztu brutto przez cenę netto. Arkusz nie dobiera ani nie przelicza stawek podatkowych.
Przykład: koszt partii pierogów ziemniaczano-twarogowych
Wszystkie ceny i ilości w tym przykładzie są demonstracyjne. Nie są aktualnym cennikiem rynku ani przetestowaną recepturą produkcyjną. Przyjmujemy, że z partii uzyskano 40 jednakowych porcji. Własne ceny zastąpcie kwotami z rachunków, a wydajność potwierdźcie próbą gotowania.
| Składnik | Ilość zużyta na partię | Cena za jednostkę | Koszt w partii |
|---|---|---|---|
| Mąka pszenna | 2 kg | 6,00 zł/kg | 12,00 zł |
| Ziemniaki, ilość zakupiona zużyta na partię | 3 kg | 4,00 zł/kg | 12,00 zł |
| Twaróg | 1,5 kg | 24,00 zł/kg | 36,00 zł |
| Cebula, ilość zakupiona zużyta na partię | 0,6 kg | 5,00 zł/kg | 3,00 zł |
| Olej | 0,25 l | 12,00 zł/l | 3,00 zł |
| Sól | 0,04 kg | 3,00 zł/kg | 0,12 zł |
| Pieprz | 0,01 kg | 80,00 zł/kg | 0,80 zł |
| Razem składniki | 66,92 zł |
Koszt składników jednej porcji wynosi 66,92 ÷ 40 = 1,673 zł, czyli po zaokrągleniu 1,67 zł. Przy demonstracyjnej cenie sprzedaży 12,00 zł food cost receptury wynosi 1,673 ÷ 12 × 100% = 13,94%. Obliczenia zachowują dokładność, a kwoty zaokrąglamy dopiero do wyświetlenia.
Ilość netto surowca a cena zakupu
Jeśli cena dotyczy kilograma nieobranych ziemniaków, pomnóżcie ją przez ilość nieobranych ziemniaków wykorzystanych do partii. Masa po obraniu przyda się w karcie receptury i do kontroli wydajności. Połączenie masy po obraniu z ceną za kilogram przed obraniem zaniżyłoby koszt. Można również wyznaczyć koszt kilograma oczyszczonego surowca, dzieląc koszt zakupu przez uzyskaną masę netto. Wybierzcie jeden sposób i stosujcie go konsekwentnie.
Nie wpisujcie całej ceny opakowania, jeśli użyliście tylko jego części. Olej kupiony w litrowej butelce za 12 zł kosztuje w przykładzie 3 zł, ponieważ zużyto 0,25 l. Dopiszcie również przyprawy, okrasę i sos. Przy zmianie dostawcy lub gramatury przeliczcie kartę.
Cała partia: opakowania, wydarzenie i niesprzedane porcje
Załóżmy, że sprzedano 36 z 40 porcji. Cztery pozostałe nadal zużyły składniki. Przyjmujemy opakowanie po 0,80 zł wydane do każdej sprzedanej porcji oraz 60 zł kosztów przypisanych tej partii: transport 30 zł, udział w stoisku 20 zł i energia 10 zł. To kolejne umowne założenia przykładu.
| Pozycja | Obliczenie | Kwota |
|---|---|---|
| Sprzedaż | 36 × 12,00 zł | 432,00 zł |
| Składniki wszystkich 40 porcji | z tabeli receptury | 66,92 zł |
| Opakowania wydane klientom | 36 × 0,80 zł | 28,80 zł |
| Koszty wydarzenia przypisane tej partii | 30 + 20 + 10 zł | 60,00 zł |
| Razem ujęte koszty | 66,92 + 28,80 + 60,00 zł | 155,72 zł |
| Sprzedaż minus ujęte koszty | 432,00 − 155,72 zł | 276,28 zł |
Koszt składników całej partii w stosunku do osiągniętej sprzedaży wynosi teraz 66,92 ÷ 432 × 100% = 15,49%. Jest wyższy od food cost receptury, bo cztery porcje nie przyniosły sprzedaży. Ujęty koszt na jedną sprzedaną porcję to 155,72 ÷ 36 = 4,33 zł.
Różnica 276,28 zł nie jest zyskiem netto. Nie uwzględniliśmy wynagrodzeń, podatków ani innych kosztów, których nie wpisano do przykładu. Jeżeli opakujecie wszystkie 40 porcji wcześniej, policzcie wszystkie wykorzystane opakowania. Arkusz zakłada opakowania przy sprzedaży; koszt dodatkowych opakowań dopiszcie do kosztów partii.
Jak użyć kalkulatora bez podwójnego liczenia?
- Wpiszcie nazwę składnika, jednostkę, ilość wykorzystaną na partię i cenę tej samej jednostki. 600 g można zapisać jako 0,6 kg przy cenie za kilogram.
- Podajcie liczbę wyprodukowanych i sprzedanych porcji. Sprzedaż nie może przekraczać wydajności tej partii.
- Wpiszcie cenę porcji, koszt opakowania oraz część kosztów wydarzenia przypisaną potrawie. Wpiszcie 0, gdy koszt rzeczywiście nie występuje. Puste pole oznacza brak danych.
- Przy kilku potrawach rozdzielcie wspólny koszt stoiska według ustalonego klucza, np. planowanej sprzedaży. Nie przypisujcie całej opłaty osobno do każdego dania.
- Po wydarzeniu zastąpcie plan rzeczywistą sprzedażą i zapiszcie osobną wersję pliku. Nie dopisujcie drugi raz kosztu składników porcji niesprzedanych: już są w koszcie całej partii.
Czy niski food cost wystarczy do ustalenia ceny?
Nie ma jednego procentu odpowiedniego dla każdego koła, potrawy i wydarzenia. Produkt może mieć niski koszt składników, ale wymagać wielu godzin pracy. Cena musi uwzględniać szersze koszty i cel sprzedaży. Przeczytajcie również poradnik wyceny produktów KGW oraz standaryzację receptur i porcji.
Pytania z praktyki KGW
Jak wycenić składnik podarowany przez członka?
W kalkulacji poniesionych wydatków może mieć koszt zakupu równy 0 zł. Zapiszcie jednak ilość i pochodzenie. Osobna kalkulacja pokazująca, czy sprzedaż będzie opłacalna po wyczerpaniu darowizny, powinna używać kosztu odtworzenia składnika, wyraźnie oznaczonego jako założenie.
Co pokazuje arkusz przy zerowej sprzedaży?
Sprzedaż wynosi 0 zł, ale koszt składników nie znika. Wskaźnik procentowy dzielony przez sprzedaż oraz koszt na sprzedaną porcję pozostają niewyliczone. Zero sprzedaży nie oznacza food cost równy 0%.
Czy można jedną recepturę przeliczyć na sto porcji?
Można zacząć od proporcji, ale wydajność trzeba potwierdzić. Pomaga przeliczanie przepisu na większą liczbę porcji. Kalkulator kosztów nie potwierdza technologii przygotowania ani bezpiecznej trwałości potrawy.