Stan weryfikacji: 28 października 2026 r. Ten poradnik dotyczy kół działających na podstawie ustawy o kołach gospodyń wiejskich i wpisanych do KRKGW. Nie przenoście do niego automatycznie zasad statutu stowarzyszenia ani wymagań dotyczących statusu OPP. Najpierw ustalcie podstawę działania Waszego koła.

Statut wzorcowy KGW — oficjalny PDF i DOCX do pobrania

Najpewniejszym punktem wyjścia jest aktualna strona dokumentów KRKGW w ARiMR. W części „Podstawa prawna” znajdują się pliki:

  • Oficjalny statut wzorcowy KGW — PDF z ARiMR, do przeczytania i wydrukowania.
  • Oficjalny statut wzorcowy KGW — DOCX z ARiMR, w wersji edytowalnej.

To dokumenty urzędowego źródła, nie wzory przygotowane przez naszą redakcję. Udostępniony PDF ma oznaczenie wcześniejszego tekstu jednolitego. Treść wzorca sprawdziliśmy również w załączniku do ustawy — tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 310. W tym wydaniu załącznik zajmuje strony 14–17. Jeżeli bezpośredni adres pliku przestanie działać, wróćcie na stronę dokumentów ARiMR.

Przyjęcie wzorca to decyzja koła, nie samo pobranie pliku

Art. 5 ustawy przewiduje własny statut oraz możliwość działania na wzorcu ustawowym. Przy zakładaniu koła założyciele przyjmują statut uchwałą. Zgodnie z art. 8 do wniosku dołącza się statut własny albo oświadczenie o przyjęciu wzorca, a także uchwałę założycieli o przyjęciu statutu. Instrukcja ARiMR na 2026 r. wyjaśnia, że oświadczenie o wzorcu składa się w formularzu wniosku.

Uzupełnienie przewidzianych miejsc na nazwę i miejscowość nie oznacza projektowania nowego ustroju. Natomiast zmiana liczby osób w zarządzie, kadencji czy reprezentacji to zmiana reguł, a nie techniczna korekta. Nie deklarujcie przyjęcia niezmienionego wzorca, jeśli w rzeczywistości uchwalacie inny dokument.

Jak odczytać najważniejsze postanowienia wzorca?

Otwórzcie dokument i zapiszcie odpowiedzi na poniższe pytania. Numery paragrafów dotyczą wzorca ustawowego; w statucie własnym podobne zagadnienia mogą występować w innych miejscach.

SprawaGdzie zajrzeć?Co sprawdzić w praktyce?
Członkostwo i składki§ 5–6 oraz § 12–13Kto przyjmuje członka, jak ustaje członkostwo, kto ustala składkę i jak wygląda odwołanie?
Organy i ich zadania§ 7–8 i § 11Co należy do zebrania członków, a co do zarządu?
Głosowania i zebrania§ 7 ust. 3, § 8 ust. 4 i § 9Jakie są większości, quorum, zawiadomienie i wyjątki drugiego terminu?
Zarząd§ 10Wzorzec przewiduje trzy osoby i trzyletnią kadencję.
Zobowiązania i podpisy§ 8 ust. 3 pkt 13, § 11 pkt 10–11 i § 14Oddzielcie zgodę na zobowiązanie od reprezentacji: wzorzec wymaga działania co najmniej dwóch członków zarządu łącznie.
Cele, przychody i majątek§ 3–4 i § 15–16Jak planowane działania, wydatki i dysponowanie majątkiem odnoszą się do tych zapisów?

Nie wyciągajcie pojedynczego zdania z kontekstu. Przykładowo możliwość podjęcia pewnych uchwał w drugim terminie bez względu na frekwencję nie obejmuje zmiany statutu ani spraw wskazanych w § 8 ust. 4. Z kolei powierzenie komuś organizacji wydarzenia nie odpowiada jeszcze na pytanie, kto może podpisać umowę w imieniu koła.

Co wzorzec już umożliwia bez pisania nowego statutu?

Nie każda potrzeba wymaga zmiany dokumentu. Wzorzec pozwala zebraniu członków powołać komisję rewizyjną (§ 7 ust. 2). Przewiduje też ustalanie składek uchwałą i określanie limitów zobowiązań. Najpierw sprawdźcie dostępną kompetencję, zanim uznacie, że potrzebny jest statut własny.

Możecie natomiast potrzebować własnego dokumentu, jeżeli świadomie wybieracie np. pięcioosobowy zarząd, inną kadencję albo odmienny sposób reprezentacji. Wtedy trzeba opracować spójny model, nie tylko podmienić jedną liczbę. Większy zarząd wymaga przemyślenia wyboru, odwołania, uzupełniania składu oraz podejmowania decyzji. Własny statut nie jest automatycznie lepszy; powinien rozwiązywać konkretny problem.

Własny statut: lista kontroli zgodności z ustawą

Art. 5 ust. 2 obejmuje 14 grup zagadnień. Przy przeglądzie projektu odszukajcie wszystkie, również te łatwe do pominięcia:

  • nazwę i siedzibę oraz podmiotowy i terytorialny zakres działania;
  • cele, zadania, środki realizacji oraz zakres i przedmiot działalności zarobkowej;
  • nabywanie i utratę członkostwa, przyczyny jego utraty, prawa, obowiązki i składki;
  • organy, kompetencje, kadencję, wybór, odwoływanie oraz warunki ważności uchwał;
  • reprezentację, zobowiązania, majątek, dysponowanie nim oraz tworzenie i wykorzystanie funduszy własnych;
  • tryb zmiany statutu i likwidacji koła.

Sama obecność nagłówków nie wystarczy. Przeczytajcie projekt na przykładach: kto rozstrzyga o przyjęciu nowej osoby, kto może zwołać zebranie i jak podpiszecie umowę przy nieobecności jednej osoby? Jeżeli dwa paragrafy dają sprzeczne odpowiedzi, projekt wymaga poprawy. Przy nietypowych rozwiązaniach warto skonsultować całość z prawnikiem znającym ustawę o KGW.

Najpierw porównanie potrzeb, potem uchwała

Przygotujcie kartkę z trzema kolumnami: „nasza potrzeba”, „obecny paragraf”, „proponowana zmiana”. Jeśli problem rozwiązuje już istniejąca kompetencja, nie przebudowujcie statutu bez potrzeby. Instrukcję nazywania plików, grafik dyżurów czy listę zakupów zwykle lepiej utrzymywać w dokumentach roboczych. Nie mogą one jednak zmieniać zasad reprezentacji lub zastępować wymaganej uchwały.

Zmianę przyjmuje organ uprawniony według obowiązujących zasad. Przejście ze wzorca na własny statut jest zmianą podlegającą wpisowi do KRKGW. Art. 10 przewiduje wniosek w ciągu 30 dni od wystąpienia zmiany, z dokumentami ją potwierdzającymi. To również przypomina ARiMR w opisie obowiązków zarejestrowanego koła. Nie traktujcie edycji pliku DOCX jako dokonanej zmiany statutu.

Dokumenty pomocnicze i ostatnia kontrola

Skorzystajcie z instrukcji zmiany statutu KGW krok po kroku. Organizacyjnie pomogą zawiadomienie o zebraniu, protokół i rejestr uchwał. Ogólny wzór uchwały jest materiałem pomocniczym, nie gotową uchwałą o zmianie statutu odpowiednią dla każdego koła.

Do wewnętrznego użytku przygotujcie krótką „kartę statutu”: datę przyjęcia dokumentu i późniejszych zmian, miejsce przechowywania podpisanej wersji, paragraf o reprezentacji, zasady zwoływania zebrania oraz osobę pilnującą aktualności zestawu. Przy każdym punkcie wpiszcie numer paragrafu, a nie samo streszczenie z pamięci. Karta jest spisem pomocniczym — nie zmienia statutu. Dzięki niej nowa osoba w zarządzie szybciej odnajdzie pełny zapis i nie pomyli dawnej wersji z aktualną.

Przed podpisaniem sprawdźcie zgodność uchwały i załącznika, daty, numerację, podstawę statutową, wymagane głosowanie i kompletność dokumentów. Zachowajcie dawny statut oraz uchwały zmian; aktualną wersję oznaczcie datą. Przy przekazywaniu dokumentacji nowemu zarządowi przekazujcie także te informacje, a nie przypadkowy plik pobrany z internetu. To Wasze uchwalone postanowienia, odczytane razem z aktualną ustawą, wyznaczają zasady codziennego działania.